|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
» Haberin devamı... |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Türkiye
Yongalevha ve Liflevha Endüstrisinin Durumu
Yalçın ÖRS1, Mehmet Hakan AKYILDIZ2 1 G.Ü., Teknik
Eğitim Fakültesi, Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü,
Ankara 2 G.Ü., Kastamonu
Orman Fakültesi, Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü, Kastamonu
ÖZET Bu çalışmada, yongalevha
ve liflevha endüstrisinin ulusal ve uluslararası ticaretteki
sınıflandırma biçimleri ile Türkiye’deki mevcut ve
yeni kurulan tesisler, tesislerin bölgesel dağılımı,
kapasite ve kapasite kullanım oranları ve üretim konuları
irdelenmiştir. Ulusal ticarette; yongalevha “2021.0.03”,
liflevha “2021.0.04” kodu ile; uluslararası ticarette ise sırasıyla
4410 ve 4411 GTİP numaraları ile tanımlanmaktadır.
Türkiye’de yongalevha ve liflevha üreten 36 kuruluş mevcut olup,
bunlardan 33’ü faaliyetini sürdürmektedir. 2001 yılı kurulu
kapasiteleri 10854 m3/gün’dür. Kapasite kullanım oranları
yongalevha için %80,1, liflevha için %97,1’dir. 2001 yılı
yongalevha üretimi 1723725
m3,
liflevha üretimi 391738 m3’tür. Anahtar Kelimeler: Yongalevha, Liflevha, Ulusal sınıflama,
Uluslararası sınıflama, Mevcut durum,
Türkiye
The Condition
of Particleboard and Fiberboard Industries in Turkey ABSTRACT In this study, national and international trade classifications,
present condition and new establishments, distribution of establishment
by regions, production capacity and rates of capacity utilization,
and production of particleboard
and fiberboard industries in Turkey have been examined. Particleboard and fiberboard are defined with code number
“2021.0.03” and “2021.0.04” in national trade and defined with customs
reference numbers 4410 and 4411 in international trade. There are
36 companies in Turkey and 33 of these have been maintained production
activities. Total production capacity in 2001 are 10 854 m3/day.
Rates of capacity utilizations of particleboard and fiberboard are
80,1% and 97,1%. In 2001, particleboard production are 1723725
m3 and fiberboard production are 391738
m3. Key Words: Particleboard, Fiberboard, National classification,
International classification,
Present condition, Turkey
1. GİRİŞ Ağaç
malzeme günümüzde hem masif hem de odun kompozitleri olarak çok geniş
ve değişik alanlarda değerlendirilmektedir. Masif ağaç
malzemenin anizotrop yapısı, geniş yüzey gerektiren
kullanım yerlerinde yetersiz kalması ve ekonomik nedenlerle
odun hammaddesinden teknik yollarla yongalevha, liflevha, kontrplak
vb ahşap levhalar üretilmektedir. 1940'lı yıllarda
endüstriyel olarak, odunun doğal kusurlarından arındırılmış,
izotrop ve homojen bir yapıya sahip yongalevha üretimine başlanılmıştır.
Türkiye’de Yongalevha ve liflevha endüstrileri 1950’li yıllarda
kurulmuştur. Özellikle, II. Dünya savaşından sonra
şehirlerin yeniden yapılandırılması çalışmalarında
geniş boyutlu malzemeye duyulan ihtiyaç nedeniyle yongalevha
ve liflevha endüstrileri hızla gelişmiştir. 1.1. Yongalevha ve Liflevha Tanımı ve Sınıflandırılması Yongalevha;
“odun parçalarından (odun yongaları, testere talaşı,
rende talaşı vb.) ve/veya diğer lignoselülozik malzemelerden
(keten, kenevir ipliği, kendir ipliği, suyu çıkarılmış
şeker kamışı posası vb odunlaşmış
bitkilerden) elde edilen yongaların tutkallandıktan sonra,
sıcak preslenmesiyle elde edilen levhalar” olarak (1); liflevha
ise “odun liflerinin doğal yapışma ve keçeleşme
özelliklerinden yararlanılarak biçimlendirilmesi sonucu oluşan
levhalar” olarak tanımlanmaktadır (2). Ulusal Faaliyet ve Ürün Sınıflaması
(US-97) sistematiğine göre yongalevha ve liflevha endüstrisi
Kısım – D: İMALAT SANAYİ, Bölüm – 20
altında mütalaa edilmektedir (3, 4). Türkiye’de sanayi
ve üretime ilişkin istatistikler US-97 (ISIC-Rev.3) çerçevesinde
ele alınmaktadır. 1997 yılına kadar bu sınıflandırmada
ISIC-Rev.2 kullanılmış, 1997 den sonra ise ISIC-Rev.3
kullanılmaya başlamıştır (5). Bu
sınıflamada, 202 “Ağaç ve Mantar Ürünleri İmalatı
(Mobilya hariç); Hasır ve Buna Benzer, Örülerek Yapılan
Maddelerin İmalatı” ana grubu altında 2021 grubu “tahta
plaka imalatı; kontraplak, yongalevha, sunta, diğer pano
ve tahtaların imalatı” şeklinde genel bir tanım
ile başlamakta ve yongalevha “2021.0.03” kodu ile “yongalevha ve benzeri levhalar ile ağaçtan
veya diğer odunsu maddelerden benzeri levhalar” şeklinde;
liflevha ise “2021.0.04”
kodu ile “ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden liflevhalar”
şeklinde tanımlanarak 9 haneli açılım ile detaylandırılmaktadır
(5). Türkiye’de ticari sınıflamalara
yönelik olarak “Harmonize Sistem” kullanılmaktadır. Harmonize
sistem; ülkemizin de taraf olduğu Gümrük İşbirliği
Konseyi tarafından hazırlanan ve akit ülkelerin ithalat
ve ihracat işlemlerinde kullandıkları bir ürün sınıflama
sistemidir (4, 6). Ülkemizde 1989 yılından itibaren kullanılmakta
olan harmonize sistem sınıflandırmalarına dayalı
8 haneli istatistik pozisyonları geliştirilmiştir.
Türkiye’nin 1996 yılında Gümrük Birliğine girmesi nedeni
ile harmonize sistem 12 haneye çıkarılmıştır
(6). Bu sınıflandırmada,
Bölüm IX “Ağaç ve Ahşap Eşya; Odun Kömürü; Mantar ve
Mantardan Mamul Eşya; Hasırdan, Sazdan veya Örülmeye Elverişli
Diğer Maddelerden Mamuller; Sepetçi ve Sahırcı Eşyası”
ana başlığı altında Fasıl 44 “Ağaç
ve Ahşap Eşya”; Fasıl 45 “Mantar ve Mantardan Eşya”
ve Fasıl 46 “Hasırdan, Sazdan veya Örülmeye Elverişli
Diğer Maddelerden Mamuller; Sepetçi ve Sahırcı Eşyası”
verilmektedir. Yongalevha ve Liflevha sektörü Fasıl 44 içerisinde
Yongalevha 4410 pozisyon kodu ile “YONGALEVHA ve benzeri levhalar
ve ağaçtan veya diğer odunsu maddelerden benzeri levhalar
(reçineler veya diğer organik bağlayıcı maddelerle
aglomere edilmiş olsun olmasın)”, Liflevha ise 4411 pozisyon
kodu ile “Ağaçtan ve diğer odunsu maddelerden LİFLEVHALAR
(reçineler veya diğer organik maddelerle aglomere edilmiş
olsun olmasın)” başlığı altında 12 haneli
açılımla yer almaktadır (5). 12 haneli
kodla yapılmakta olan bu sınıflandırmada ilk altı
rakam Armonize Sistem Nomanklatörü (ASN) kodunu, 7. ve 8. rakamlar
AB’nin Kombine Nomanklatör (KN) kodunu, 9. ve 10. rakamlar farklı
vergi uygulamaları nedeni ile açılan pozisyonları gösteren
kodları, 11. ve 12. rakamlar ise İstatistik Kodlarını
göstermek için kullanılmaktadır. Eşyanın tanımı
bölümünde, ASN’nün pozisyon ve alt pozisyonları ile KN ayrımları,
milli ihtiyaçlar için açılan alt pozisyonlar ve istatistik pozisyonları;
ölçü birimi bölümünde Avrupa Birliği Kombine Nomanklatöründeki
ölçü birimleri kullanılmaktadır (7). 2. MATERYAL VE METOD Bu çalışmada, öncelikle
sektörde faaliyet gösteren fabrikalar, Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği (TOBB) ile Yongalevha Sanayicileri Derneği kayıtları
incelenerek tespit edilmiş, kayıtlı olanlara ait bilgiler
derlenmiş, kayıtlı olmayanların ise adresleri
belirlenmiştir. Bu fabrikalarla birebir görüşmeler yapılarak
faaliyetine devam eden ve etmeyenler tespit edilmiştir. Fabrika yetkilileri
ile yapılacak görüşmelerde kullanılmak üzere ve sektörle
ilgili bilgileri derlemek amacıyla veri toplama aracı geliştirilmiştir.
Veri toplama aracının hazırlanmasında DİE’nin
kullanmakta olduğu anketlerden, ankette sorulacak soru detaylarının
belirlenmesinde daha önceden görüşülen fabrika yetkili ve çalışanlarının
görüşleri ile bu alanda ve benzeri konularda yapılmış
olan bilimsel çalışmalardan yararlanılmıştır. Üretim bilgilerinin değerlendirilmesinde,
ulusal ticarette kullanılan 2021.0.03 ve 2021.0.04 kodları
ile verilmiş olan Devlet İstatistik Enstitüsü verilerinden
ve fabrikalardan doğrudan elde edilen üretim değerlerinden
yararlanılmıştır. 3. BULGULAR 3.1. Türkiye’de Yongalevha ve Liflevha Endüstrisi Yongalevha
ve Liflevha sektöründe ana ürün olarak yongalevha ve liflevha üretimi
yapan toplam 36 adet özel fabrika mevcut olup, bunlardan 2’si 2002
yılı sonunda üretime başlamıştır. Ayrıca,
2 fabrikada ek yatırım çalışmaları sürmektedir
(7, 8, 9). Bu fabrikalara ait firma adı, üretim yeri, üretim
konusu, kapasite ve işçi sayıları Çizelge 1, 2 ve 3’de
verilmiştir. Çizelge 1.
Yongalevha sektöründe faaliyet gösteren fabrikalar
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||