|
Ahşap imalatındaki sorunlar
Y. Mimar Hakkı İşseven: “Ülkemizde
birçok bölgede oluşmuş geleneksel mimari göz önüne alındığında,
ahşap malzeme ve yapı bileşenlerinin üretimi küçük ve orta ölçekli
atölyelerde, fabrikalarda uzun yıllardır yapılmaktadır.”
Firmamız 17 yıldır,
otuz ile kırk arasında değişen çalışanıyla bu alanda üretim
yapmaktadır. Bu süre içinde yaşadığımız sorunları ve edindiğimiz
deneyimleri bana ayrılan süre içinde sizlerle paylaşmaya çalışacağım.
Üretimi etkileyen önemli
faktörleri sıralayacak olursak:
- Üretim sahası ve atölye mekanı.
- Pazarlama.
- Finansman (işletme sermayesi, yatırım maliyeti)
- Makine, ekipman.
- Hammadde, personel.
- Bitirme (cila, boya, montaj, ambalaj, nakliye)
Belirttiğimiz bu faktörlerin
üretim süreci içinde, üretim şekline göre önem sırası değişebilir,
sayısı azalabilir veya artabilir. Bu faktörlerin üretim süreci içinde
en çok etkili olanlarını önem sırasına göre açıklamaya çalışalım.
ÜRETİM SAHASI - ATÖLYELER
- Ahşap üretimine uygun olmayan alanlarda üretim yapmak. (çok katlı,
dar akslı taşıyıcı, yetersiz yükseklik ve tesisat boşluğu, yükleme-boşaltma,
istifleme, taşıma zorlukları, zaman ve işçilik kayıpları)
- Uygun yapı, tek katlı yapı (yüksek yatırım maliyeti)
- Organize sanayi bölgelerinde yer seçimi (ulaşım zorlukları, uzaklık,
personel taşıma maliyeti)
FİNANSMAN
- İşletme sermayesi (öz kaynak kullanım zorunluluğu, kredi olanakları
kısıtlı, faiz oranları çok yüksek rantable değil)
- Kriz dönemlerinde en çok etkilenen sektör (nakit tahsilatta
zorluk)
- Malzeme tedariklerinde vadeli işlemlerin maliyetlerdeki olumsuz
etkileri.
MAKİNE - EKİPMAN
- Makine özelliklerini iyi tanıma ve doğru makine seçimi.
- Kaza riski en az olan makine seçimi.
- Doğru kapasite seçimi.
- Üretimde esnek makine seçimi.
- Olabildiğince, havalı yardımcı makine (elektrikli olanların kullanım
ömrü kısa, tamir servisi yetersiz)
Yukarıda
konu edilen makine seçim kriterlerine dikkat edilmediği taktirde,
teknolojik olarak üstün ve çok çeşitli bu tür makinelerin, hatalı
seçilmesi, düşük kapasiteyle çalıştırılması, işçilik kaybı ve
uygulama zorluğu, artı yatırım maliyeti gibi sorunlarla karşılaşılacaktır.
HAMMADDE
Ahşap üretimin ana maddesi ve doğal malzeme olan ahşap, ancak bilinçli
kullanıldığında iyi sonuç verir. Ağacın ormandan kesiminden, üretici
ve tüketiciye ulaşana kadar geçen süreç içinde, masif ve plaka üretiminde
veya kullanımında değişik bir çok sorunla karşılaşılır.
Masif Üretiminde:
- Tomrukların ormanda bırakılmaması.
- Bekletilmeden kabuklarının soyulması (özellikle iğne yapraklılar)
- Standart kesim.
- Doğru istifleme.
- Doğru sınıflama (üreticiye göre farklı sınıflama)
- Ahşabın cinsine göre yeterli ve doğru kurutma.
- Standart boyutlama.
- Boyutlandırılmış ahşabın kesim payı konularak hesaplanması.
- İthal ağaç kullanım alanlarının tüketiciye doğru iletilmesi.
- Bazı ahşap türlerinin kesim sırasında alerjik problemler oluşturması.
Plaka üretiminde:
Yarı mamül olarak adlandıracağımız plaka ürünlerin kullanımında
(yonga levha, kontraplak, yongalam, mdf, vb.)
- Yonga levha karışımında yabancı madde olması (kum, metal, vs.)
- Kalibrasyon (yüzey boşlukları, kalınlık farkları)
- Kullanılan melamin kalınlık farkı.
- Kesim sırasında doğrultu farkları oluşması.
- Ürün sınıfı standart farkları.
- Presleme işleminde kat ayrılması, kalınlık farklılaşması.
- Kaplamanın bazı noktalarda yüzeye yapışmaması.
- Karışımlarda kullanılan kimyasalların sağlığa zararlı olması.
- Yangına karşı, alev geciktirici ürünlerin üretilmemesi.
Doğal ahşap kaplama
kullanımında
- Kaplama kalınlığının standartların altında olması.
- Kesim sırasında oluşan yüzey bozukluklarının kontrol edilmemesi.
- Aynı pakette veya istifte kalınlık farklarının olması.
- Depolamanın doğru ortamda yapılması.
- Depolama hatalarından dolayı leke, küf ve kırılganlaşma, yukarıda
bahsedilen bir dizi üretim hatası, dikkatsizlik, düşük kalite düzeyi,
üretici ve beraberinde tüketiciye zarar verir.
PERSONEL
Ahşap üretiminde yer
alan personel gereksinimi, bu konuda eğitim veren kurumların
verdiği mezun sayısının çok üstündedir. Bu kurumlarda eğitim gören
öğrencilerin çoğunluğu da eğitimini aldıkları iş kolunda
çalışmamaktadırlar. Ayrıca bu kurumların yetiştirdiği öğrencilerin
sistem nedeniyle aldıkları eğitim düzeyi de yeterli değildir. Bu
nedenle personel gereksinimi, ustadan
çırağa bilgi ve deneyim aktarımı şeklinde geleneksel olarak sağlanmaktadır.
Bu tür eğitim şekli:
- Yanlış değerlendirmeler.
- Eksik bilgi ve teknik resim (matematik, geometri vs.)
- Eski teknoloji kullanımı,
- Yanlış ve kötü alışkanlıklar,
- Eksik ve yanlış malzeme tanıma,
- Yanlış malzeme kullanımı gibi sorunlara neden oluşturmaktadır. Sözünü
ettiğimiz eğitim
eksiklikleri, doğal olarak üretim süreci içinde, bir dizi aksaklıklar,
işçilik ve malzeme kayıpları,
yetersiz kalite olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel şekilde
eğitilmiş personelin işveren ve proje üreten ile ilişkisini sağlayacak,
iş dağılımını ve iş programını yapacak tekniker düzeyindeki yetişmiş
eleman gereksinimi de, nadir olarak teknik okul mezunlarından karşılanır.
Genellikle üniversite eğitimi almış, ahşap üretimini kişisel olarak
tercih etmiş kişiler bu açığı kapatmaktadır. Aldıkları formasyon,
ahşap üretimi için her zaman yeterli değildir. Bu düzeydeki elemanların
eksiklerini, kişisel çaba ile zaman içinde tamamlamaları
mümkündür.
BİTİRME
Üretim süreci bitirme aşaması ile son bulur.
- Vernik, boya seçimi ve karışımı.
- Cila ve boya öncesi hazırlık.
- Metal aksam seçimi ve takılması.
- Ambalaj.
- Nakliye.
- Montaj.
Bu aşamada dikkat
edilmesi gerekli etkenlerdir.
|